Xe nâng thuộc nhóm thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động tại Việt Nam. Doanh nghiệp sở hữu và vận hành xe nâng cần tuân thủ các quy định về kiểm định, huấn luyện người vận hành và quy tắc an toàn khi sử dụng. Bài viết tổng hợp các quy định chính mà doanh nghiệp cần nắm.
Xe nâng phải kiểm định an toàn
Theo Nghị định 44/2016/NĐ-CP và các văn bản liên quan, xe nâng hàng thuộc danh mục máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động. Xe nâng phải được kiểm định an toàn kỹ thuật trước khi đưa vào sử dụng.
Kiểm định lần đầu: khi xe mới mua hoặc mới nhập khẩu, trước khi đưa vào vận hành.
Kiểm định định kỳ: mỗi 2 năm đối với xe nâng dưới 10 tấn (thời hạn phổ biến nhất). Xe nâng trên 10 tấn hoặc xe đã qua sửa chữa lớn có thể có chu kỳ khác.
Kiểm định bất thường: khi xe đã qua sửa chữa lớn, cải tạo hoặc sau tai nạn.
Kiểm định do các tổ chức kiểm định được Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội cấp phép thực hiện. Sau kiểm định, xe được dán tem kiểm định và cấp phiếu kết quả kiểm định.
Người lái xe nâng phải có chứng chỉ
Người vận hành xe nâng phải được huấn luyện an toàn và có chứng chỉ vận hành thiết bị nâng. Đây là yêu cầu bắt buộc theo Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015.
Huấn luyện an toàn nhóm 3: người lái xe nâng thuộc nhóm 3 — người lao động làm công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động. Phải được huấn luyện và cấp thẻ an toàn trước khi vận hành.
Nội dung huấn luyện gồm: kiến thức về xe nâng, quy tắc vận hành an toàn, xử lý tình huống khẩn cấp, kiểm tra xe trước khi sử dụng, tải trọng và ổn định xe.
Huấn luyện định kỳ: ít nhất 2 năm/lần, cập nhật kiến thức an toàn mới.
Doanh nghiệp có trách nhiệm tổ chức huấn luyện hoặc cử người lao động đi huấn luyện tại các đơn vị đào tạo được cấp phép.
Quy tắc an toàn khi vận hành xe nâng
Trước khi vận hành
- Kiểm tra xe theo checklist hàng ngày (phanh, lốp, thủy lực, dầu, nước, bình điện)
- Mang đầy đủ bảo hộ lao động: giày bảo hộ, mũ bảo hộ (nếu yêu cầu), quần áo gọn gàng
- Thắt dây an toàn (nếu xe có trang bị)
- Điều chỉnh ghế và gương chiếu hậu phù hợp
Khi di chuyển
- Không chạy quá tốc độ quy định trong kho (thường 5–10 km/h trong nhà, 15–20 km/h ngoài trời)
- Luôn bấm còi khi qua ngã rẽ, góc khuất, cửa ra vào
- Khi lùi xe, quay đầu nhìn phía sau hoặc sử dụng gương
- Giữ càng nâng hạ thấp (cách mặt đất 15–20cm) khi di chuyển
- Không chở người trên càng nâng hoặc đứng trên pallet để nâng lên cao
- Giữ khoảng cách an toàn với xe khác và người đi bộ
- Không sử dụng điện thoại khi lái xe nâng
Khi nâng hạ hàng
- Không nâng hàng vượt quá tải trọng cho phép của xe
- Hàng phải được xếp gọn, cân bằng trên càng trước khi nâng
- Nghiêng khung nâng về phía sau khi nâng hàng di chuyển
- Không di chuyển khi hàng nâng ở vị trí cao
- Khi xếp hàng lên kệ, dừng xe hoàn toàn trước khi nâng lên cao
- Không đứng hoặc đi dưới càng nâng khi đang nâng hàng
Khi đỗ xe
- Hạ càng nâng xuống sát mặt đất
- Nghiêng khung nâng về trước để mũi càng chạm đất
- Kéo phanh tay
- Tắt máy, rút chìa khóa
- Không đỗ xe trên dốc. Nếu bắt buộc, chèn bánh
Khu vực vận hành xe nâng
Doanh nghiệp cần quy hoạch khu vực vận hành xe nâng trong kho và nhà máy:
Làn đường xe nâng: kẻ vạch sơn vàng phân biệt làn xe nâng và làn người đi bộ. Chiều rộng tối thiểu đủ cho xe quay đầu an toàn.
Biển báo: lắp biển cảnh báo xe nâng tại cửa ra vào kho, ngã rẽ, khu vực bốc xếp hàng. Biển giới hạn tốc độ, biển cấm người đi bộ trong khu vực xe nâng hoạt động.
Gương cầu lồi: lắp tại góc khuất, ngã rẽ để tài xế nhìn thấy người hoặc xe phía bên kia.
Khu vực sạc bình (xe điện): riêng biệt, thông thoáng (nếu dùng ắc quy axit), có bình chữa cháy gần.
Hồ sơ an toàn doanh nghiệp cần lưu
- Phiếu kiểm định an toàn xe nâng (còn hiệu lực)
- Thẻ an toàn / chứng chỉ huấn luyện của người lái
- Sổ nhật ký kiểm tra xe hàng ngày (checklist)
- Biên bản huấn luyện an toàn định kỳ
- Hồ sơ bảo dưỡng, sửa chữa xe
Các hồ sơ này cần lưu giữ để xuất trình khi có kiểm tra của cơ quan chức năng hoặc khi xảy ra sự cố.
Mức phạt vi phạm
Theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, một số mức phạt liên quan:
- Không kiểm định thiết bị: phạt 20–40 triệu đồng
- Sử dụng thiết bị không đạt yêu cầu kiểm định: phạt 40–60 triệu đồng
- Không huấn luyện an toàn cho người lao động: phạt 10–30 triệu đồng tùy số lượng người
Mức phạt cụ thể có thể thay đổi theo văn bản mới nhất. Doanh nghiệp nên kiểm tra quy định hiện hành hoặc liên hệ cơ quan lao động địa phương.
Liên hệ tư vấn
Công ty TNHH Thiết Bị API – đại lý ủy quyền chính thức LiuGong, Lonking và SYZG tại Việt Nam. Chuyên cung cấp xe nâng, xe xúc lật, xe nâng Nhật cũ nhập khẩu chưa sử dụng tại Việt Nam và phụ tùng chính hãng. Liên hệ để được tư vấn và báo giá nhanh.
Xem thêm các dòng xe nâng LiuGong, xe nâng Lonking và xe nâng Nhật cũ đang có sẵn tại Thiết Bị API.
- Số điện thoại / Zalo: 0977 783 847 (Tiến Tài)
- Địa chỉ: 487 QL1A, An Phú Đông, Quận 12, TP. Hồ Chí Minh